Men aytaman va Allohdan muvaffaqiyat so‘rayman: Bu zamonda musulmonlar o‘zlarining buyuk dinlarining hukmlaridan uzoqlashdilar va o‘z mamlakatlariga bostirib kirgan sharqiy va g‘arbiy ta’sirlarga duchor bo‘ldilar. Ularning narsalarning yaxshiligi va yomonligi mezoni g‘arbning holati va ularning ustida bo‘lishi bo‘lib qoldi. Odamlar orasida tarqalgan balolardan biri esa mamlakatlarda xunuk va sharmandali qiyofadagi qo‘shiqning tarqalishidir, hatto bu yaramas ish ko‘plar uchun mashhur bo‘lib qoldi. Shunga qaramay, haqiqiy haqiqatni bosqichma-bosqich keltirish zarur: Birinchidan: qo‘shiqda ishlatiladigan so‘zlar va ularga ikki hukm bor: 1. Ta’qiqlovchi nafrat, bu esa sevgi va behuda so‘zlar bo‘lib, unda ayollar va yigitlar, sevuvchi va seviluvchi o‘rtasidagi holat, yoki ularning bir-biriga yaqinlashishi, ajralishi, azob va sevgi haqida tasvirlar bo‘lsa, bu tasvirlar aytilsa, ayol va o‘sha belgilangan tirik ayol haqida bo‘lsa, bu halol emas. Agar spirtli ichimliklar va shaharlar haqida, musulmon yoki zimmi haqida haqorat qilish maqsadida aytilsa, bu ham halol emas. Agar shoirlik maqsadida aytilsa yoki uning mahoratini va balog‘atligini bilish uchun aytilsa, bu boshqa. Agar bu so‘zlar doimiy ravishda ishlatilsa va u bilan kasb qilib, Allohni zikr qilishdan va shar’iy ilmlardan chalg‘itsa, bu ham yomon. Chunki Rasululloh : (Bir odamning ichki qismi yaralar bilan to‘lishi, she’r bilan to‘lishidan yaxshidir) deb aytgan. Buni Sahih Muslimda 4: 1769, Sahih Buxorida 5: 2279 da keltirilgan. Biroq, agar bu so‘zlar hazil, noziklik va go‘zalliklarni ko‘rsatish maqsadida bo‘lsa, bu yomon emas. Agar bu so‘zlar yonoq va tan tasviriga oid bo‘lsa, badiiy olimlar bu maqsadda avlodlar va boshqalarning she’rlaridan misollar keltirganlar. 2. Ruxsat berish, bu esa so‘zlar ichida ahmoqlik bo‘lmagan so‘zlardir, bu esa musulmonlardan hech kimni kamsitmaydigan, ularning aybini eslatmaydigan so‘zlardir. Buni Ashbah va Nazoyirda 4: 126, Dar al-Mukhtar 1: 45-48 da keltirilgan. Ruxsat berilgan so‘zlar ichida o‘lik ayolning tasviri bo‘lishi mumkin, tirik ayol haqida esa bu ruxsat etilmaydi. Buni Tabiyn 6: 14, Fath al-Qodir 7: 9: 409 da keltirilgan. Kabi K’ab ibn Zuhayr  ning Rasululloh  huzurida aytgan so‘zlari: "Sahih Buxorida 4: 1469 da keltirilgan. Ikkinchidan: o‘yin asboblari, ularga ikki hukm bor: 1. Ta’qiqlovchi, bu esa qo‘shiqdan tashqari o‘yin asboblaridir, masalan, nay, agar bu nay yoki qizil qalamdan bo‘lsa, masalan, shabada yoki boshqa asboblar, masalan, ud va tambur; bu o‘yin asboblari Allohni zikr qilishdan to‘g‘ri keladi. 2. Ruxsat berish; bu esa nikohda daf bo‘lishi, va uning ma’nosi quvonch hodisalarida bo‘lishi mumkin, boshqa joylarda esa yomon. Buni Bahr al-Raqiq 7: 88 da keltirilgan. Ulamolar aytishicha, dafda jiringlamalar bo‘lmasligi kerak. Buni Fath al-Qodir 3: 184, Tabiyn 2: 96, Bahr al-Raqiq 3: 86, va Rad al-Mukhtar 3: 9 da keltirilgan. Bunga dalil: 1. Rabi’a bint Mu’oz  dan, u aytgan: (Rasululloh  menga kirib, yotog‘imda o‘tirgan edi... va qizlar daf chalib, Badrda o‘ldirilgan otalarini yodga olishardi, hatto bir qiz: "Bizda kelajakni biladigan payg‘ambar bor" dedi. Rasululloh : "Bunday demang, avvalgi gaplaringizni ayting" deb aytdi.) 2. Aisha  dan, u aytgan: (U bir ayolni ansorlar orasida turmushga berishdi, Rasululloh : "Ey Aisha, sizda o‘yin bo‘lishi kerak, chunki ansorlar o‘yinni yaxshi ko‘radilar" dedi.) 3. Amir ibn Sa’d  dan, u aytgan: (Men Qoriza ibn K’ab  va Abu Mas’ud Ansoriy  ga kirdim, ularning to‘yida qizlar qo‘shiq aytishardi, men: "Siz Rasululloh  ning sahobalaridirsiz, Badr ahlidan, buni sizda qilish mumkinmi?" dedim. Ular: "O‘tiring, agar xohlasangiz, biz bilan eshiting, agar xohlasangiz, ketishingiz mumkin, chunki to‘yda o‘yin qilishga ruxsat berilgan" dedilar.) Shunday qilib, qo‘shiqlarni eshitish, unda Allohni zikr qilish va Rasulullohni maqtash, go‘zal va yaxshi so‘zlarni o‘z ichiga olgan so‘zlarni eshitish ruxsat etiladi. Bu haqda Alloma Zayl’iy Tabiyn 6: 14 da aytgan: Agar she’rda hukm yoki iborat bo‘lsa, bu yomon emas, ayolning ovozi bo‘lsa, bu ruxsat etilmaydi. Ibn al-Hamam Fath al-Qodir 7: 409 da aytgan: Ha, bu ayolning ovozi balandligi uchun yomon, bu haromdir. Shuningdek, tirik ayol haqida tasvirlar, jinslar o‘rtasida shaytoniy his-tuyg‘ularni qo‘zg‘atish va o‘zaro qiziqishni oshirish, agar bu erkakning ovozi bo‘lsa ham, ruxsat etilmaydi. Shuningdek, turli o‘yin asboblarini ishlatish, zamonaviy qurilmalar yordamida o‘sha tovushlarni chiqarish yoki kompyuter yordamida ishlatish ham ruxsat etilmaydi. Bunga dalil: Rasululloh : (Mening ummatimdan bir qismi harom va ipak, spirtli ichimliklar va o‘yin asboblarini halol deb biladi...) deb aytgan. Shuningdek, Rasululloh : (Mening ummatimdan bir qismi spirtli ichimlik ichadi, lekin ularni boshqa nom bilan ataydi, ularning boshlariga o‘yin asboblari va qizlar uriladi, Alloh ularni yerga g‘arq qiladi va ulardan maymunlar va cho‘chqalar qiladi) deb aytgan. Shuningdek, Rasululloh : (Alloh meni olamlar uchun rahmat va hidoyat sifatida yubordi, va Rabbim menga o‘yin asboblarini va naylarni yo‘q qilishni buyurdi...) deb aytgan. Alloh yaxshiroq biladi.