Мен айтамын, Алланың көмегімен: Бұл мәселені заманауи фиқһ ғалымы, марқұм Мұхаммед Тақи Османидың "Қазіргі фиқһ мәселелері" атты пайдалы және қызықты кітабында 311-бетте толық зерттеген. Міне, онда не айтылғанының қысқаша мазмұны: «Негізгі қағида: Автокөліктің жүргізушісі өз көлігінің басқаруында болған кезде, оның көлігінде не болып жатқанына жауапты. Себебі, автокөлік оның қолында, ол оны бақылауға қабілетті, сондықтан автокөліктен туындайтын барлық нәрсеге жауапты. Менің ойымша, жануар мен автокөлік арасында үлкен айырмашылық бар, өйткені жануар өздігінен қозғалады, ал автокөлік жүргізушінің әрекетінсіз қозғалмайды. Осы тұрғыдан алғанда, фиқһ ғалымдарының жануардың аяғы немесе құйрығы арқылы жасаған әрекеттері мен автокөліктегі жағдай арасында айырмашылық бар деп айтқандары дұрыс емес. Олар бірінші жағдайда жолаушыны жауапқа тартты, ал екінші жағдайда тартпады; себебі, жануардың жолаушысы жануардың аяғы немесе құйрығы арқылы жасаған әрекеттерінен қорғана алмайды. Ал автокөлік өздігінен қозғалмайды, барлық автокөлік жүргізушінің бақылауында, себебі оның бөліктері бір-бірімен тығыз байланысқан, бір бөлік басқа бөліктен тәуелсіз қозғала алмайды, сондықтан автокөлік жүргізушісі көліктен туындайтын барлық зиян үшін жауапты, бұл зиян автокөліктің алдыңғы, артқы немесе бүйір бөліктерінен туындаса да; себебі, бұлардың барлығы жүргізушінің бақылауында, олардың ешқайсысы өздігінен қозғала алмайды. Демек, автокөлік жүргізушісі дөңгелектерінен, алдыңғы, артқы немесе бүйір бөліктерінен туындайтын барлық зиян үшін жауапты; себебі, автокөлік жүргізушінің қолында таза құрал болып табылады, сондықтан зиян тікелей оған жүктеледі. Егер автокөлік жүргізушісі жол ережелерін бұзып, мысалы, көлікті сол жердегі қалыпты жылдамдықтан асырып жүргізсе, немесе жолда өзінің жолын сақтамаса, онда оның жауапкершілігі күмәнсіз; себебі, зиян оның бұзушылығынан туындады, ал бұзушы әрдайым жауапты. Ал егер жүргізуші жол ережелерін сақтап, көлігін барлық ережелерге сәйкес жүргізсе... онда жүргізуші зиян үшін жауапты, тіпті ол бұзушы болмаса да; себебі, фиқһ ғалымдарының бірауыздан қабылдаған қағидасы бойынша, тікелей әрекет етуші жауапкершілікке тартылу үшін бұзушы болуы шарт емес... Сондықтан жауапкершілікті мойындау үшін тікелей әрекеттің оған қатысы болуы тиіс, және бұл қатысудың ешқандай кедергісіз, ақылға қонымды түрде болуы керек, осы негізде келесі жағдайларда жауап бермейді: 1. Егер жүргізуші көлігін барлық жол ережелерін сақтап жүргізсе, бірақ біреуді кенеттен көлігінің алдына итеріп жіберсе, онда жүргізуші жауап бермейді, тек итеруші жауап береді...; себебі, бұл жағдайда тікелей әрекет жүргізушіге қатысты емес; себебі, итерушінің әсері жүргізушінің әсерінен күшті. 2. Егер жүргізуші көлігін жол белгілерінің алдында тоқтатып, жолды ашу белгісін күтсе, бірақ артынан бір көлік соғып, оны алға итеріп, оның көлігі біреуді соғып кетсе, онда жауапкершілік жүргізушіге емес, артқы көліктің жүргізушісіне жүктеледі; себебі, тікелей әрекет алдыңғы көлікке қатысты емес, себебі, ол артқы көлікке итерілген, яғни артқы көлік алдыңғы көлікті итеру сияқты. 3. Егер көлік жүргізу алдында көлік жақсы жағдайда болса, ал жүргізуші оған белгілі бір міндеттемелерді орындаса, бірақ кенеттен оның бір құрылғысында ақау пайда болып, көліктің жүргізушінің бақылауынан шығып кетсе, және ол біреуді соғып кетсе... онда жүргізуші жауап бермейді...; себебі, көліктің жүргізушінің бақылауынан шыққаннан кейін болған жағдай, оның құрылғысындағы ақаудан туындаған, және бұл жағдай жүргізушіге қатысты емес, және жүргізуші тікелей зиян келтірді деп айтуға болмайды, тек ол апатқа себепкер болды, себебі, ол көлікті бастапқыда басқарды, және ол себепкер болғандықтан, жауапкершілік үшін бұзушылық болуы шарт, егер ол көлікті белгілі бір міндеттемелермен жүргізіп, жол ережелерін сақтап, қалыпты жылдамдықпен жүрсе, онда ол жауап бермейді, егер бұзушылық болмаса, иә! Егер ол осы шарттардың бірін бұзса, мысалы, көлікке міндеттеме алмай, немесе оның құрылғысында айқын ақау болса, немесе көлікті қатты жүргізсе, онда ол жауап береді, тіпті көлік оның бақылауынан шықса да; себебі, ол көліктің бақылаудан шығуына себепкер. 4. Егер бір адам қоғамдық жолда белгіленген жылдамдықты сақтап, жол ережелеріне сәйкес жүргізіп, жолда абай болса, кенеттен біреу оның алдына секіріп шықса, көлік оны соғып кетсе, жүргізуші барлық қажетті шараларды қабылдаған болса, онда егер көлік жүргізушісі көліктің алдынан секірген адамды көріп, көліктің қалыпты жылдамдығында тоқтай алмаса, және ол кенеттен секірсе, онда оның өлімі немесе зияны мұндай жағдайда жүргізушіге жүктелмейді, және жүргізуші тікелей зиян келтірді деп айтуға болмайды, сондықтан жүргізуші жауап бермейді, ал секірген адам өзіне зиян келтірген себепкер болады.» Алла бәрін біледі.